Auteursarchief: Hein Reitsma

Over Hein Reitsma

Met mijn adviezen wil ik procesmanagers (project-, programmamanagers) ondersteunen bij het (her)ontwerpen van hun plan van aanpak en hun interventies. Vaak kiest een procesmanager of zijn opdrachtgever (directie bijvoorbeeld) een aanpak die past bij hun gangbare denk- en werkwijze (‘discours’). Veel beleid is in feite een herhaling van wat eerder goed werkte, zonder te onderzoeken wat er nu werkelijk aan de hand is.

Co-creatie tussen systeemwereld en leefwereld

Sinds Immanuel Kant weten we dat we niet de werkelijkheid zien, maar onze perceptie van de werkelijkheid. De wereld waarin een ieder van ons leeft is het product van zijn of haar perceptie van die werkelijkheid. Zo kan het gebeuren dat als drie mensen op het station naast elkaar in dezelfde wachtkamer zitten, ze alle drie een andere beleving hebben van die ruimte. De eerste draagt een gehoorapparaat en heeft last van de galmende akoestiek. Hij ervaart vooral een harde, kale en koele ruimte. De ander ruikt iets vreemds en ziet vooral de troep op de grond en de vetvlekken op de banken. De derde zit tenslotte te genieten van de industriële inrichting. Hij is de projectleider die voor de NS de wachtkamers moet moderniseren. Zijn taak is het creëren van een huiselijke en moderne uitstraling. Daarvoor heeft hij een internationaal gewaardeerd ontwerpbureau ingehuurd. Hij ruikt ook wel een vreemde lucht en hoort ook het hard knarsende geluid van deuren die open en dicht gaan, maar dat past wat hem betreft bij een brandveilig en vandalisme bestendig ontwerp.

Dit zijn natuurlijk oplosbare verschillen in perceptie, maar de hamvraag is:”Onder welke omstandigheden zullen deze drie mensen in staat zijn om zich zodanig in elkaars wereld te verdiepen dat ieders invalshoek bijdraagt tot een geïntegreerd én efficiënt ontwerp ?” Wanneer laat je de wereld van de ander zo binnenkomen ? Er is immers geen sprake van een duurzame relatie. Bovendien heeft de projectleider een formele opdracht en de andere twee ‘slechts’ een mening. Lees verder

Procesmatig creëren: waarom nu ?

Procesmatig creëren is een synthese van dynamische oordeelsvorming en creatieregie.

Waarom is deze combinatie nu zo van belang ?  

Dankzij internet is informatie en kennis voor iedereen beschikbaar. Dat betekent dat een aantal oude aannames over management niet meer gelden,

Besturingsparadigma

In 1983 studeerde ik af op het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Ze hadden een groot probleem met een wildgroei aan regelgeving en verticale planrelaties tussen de bestuurslagen. Ze hanteerden toentertijd de aanname dat sturing het beste kon komen van een apart en coördinerend BO (besturend orgaan) met een helder doel, Zo’n BO zou meer overzicht en meer strategisch inzicht hebben. Het BO, het BS en de omgeving staan los van elkaar in dit besturingsparadigma van de Leeuw. Dit is misschien wel de correcte manier om het IOS van een Apple computer te beschrijven, maar het kan geen model meer zijn voor de manier waarop sociale systemen tegenwoordig werken. De interacties binnen en tussen BO, BS en omgeving zijn immers volledig interdependent omdat de informatieverwerking, kennisontwikkeling en oordeelsvorming in alle drie op hetzelfde moment plaatsvinden. Effectieve besturing is vandaag alleen mogelijk als het besturingsmodel werkt als één geheel, zonder een verdeling tussen beleid, besluitvorming en uitvoering. Dynamische oordeelsvorming heeft een besturingsmodel dat uitgaat van de creatiekracht die huist in de onlosmakelijke verbondenheid tussen denken, voelen, willen en handelen ongeacht BO, BS of omgeving.

Lees verder

Procesmatig creëren: Leiderschap

Het managen en plannen van een proces is een ‘contradictio in terminis’ zoals “vloeibaar ijs” of een “vierkante cirkel”. In de blog “uitgangspunten” heb ik al toegelicht dat een proces een aantal kenmerken heeft die standaard management methodieken uitsluit. Naarmate de complexiteit in de context toeneemt zoals in netwerk vorming, neemt ook de effectiviteit van management vaardigheden af. Toch zie je gemeente ambtenaren doodleuk samen een proces plan opstellen, terwijl ze wachten om bewoners, stadgebruikers en ondernemers te betrekken die later notabene een dragende rol moeten gaan spelen. Ook wordt bijna automatisch een stuurgroep opgericht, die gaat sturen om te sturen. Deze ambtenaren gebruiken gereedschap dat niet (meer) past bij de context. Het is hun eenzijdige perceptie dat maatschappelijke ontwikkeling te managen is en dat zij het gedrag van burgers kunnen controleren, ook al hebben ze geen juridisch mandaat of geld in te brengen. Het gevolg is dat ze juist geen grip hebben op wat er gebeurt en veel weerstand oproepen. Ze zullen zich moeten gaan bekwamen in procesleiderschap vaardigheden om überhaupt mee te kunnen blijven doen. 

Lees verder

Procesmatig creëren: uitgangspunten

Wat bedoelen we hier met proces ?

Bedrijfskundigen denken bij het woord proces aan de procedure, die nodig is om te komen tot een bepaald product. Of aan een procedure, die een bepaald (regulier) werkproces beschrijft. Psychologen gebruiken het woord proces in relatie tot de menselijke interactie: onderhandelingsproces, besluitvormingsproces, leerproces, veranderingsproces, etc. Het type proces waar Bestuurskundigen in gemeenten het meest mee te maken hebben is het proces waarbij kansrijke ideeën en initiatieven ontwikkeld worden tot een programma, een project of een reguliere aanpak. Deze vorm van procesmanagement gaat daar altijd aan vooraf. (citaat uit Procesmanagement Gemeente Rotterdam)

We hebben het hier over processen die betrekking hebben op organisatie-ontwikkeling, strategievorming, burgerinitiatieven, gebiedsontwikkeling, publiek-privaat partnerschap, start ups van jonge ondernemers, etc.

Zo’n proces heeft de volgende kenmerken : Lees verder

Online coachen

Online coachen schijnt toe te nemen. Voor alle duidelijkheid, ik heb het dan over het over en weer sturen van emails of Word -teksten. Ik heb er inmiddels ervaring mee opgedaan en ik ben van mening dat het een eerlijke en vooral leuke manier van coachen is.  

Lees verder

Sneeuwwitje: leven is meervoud van lef – deel 2

In deel 1 "Hoofd en hart" werd duidelijk welke twee leefstijlen in het sprookje van Sneeuwwitje tegenover elkaar staan. De stiefmoeder vertolkt de mentale westerse leefstijl van dit moment. Sneeuwwitje vertolkt onze ziel en volgt de weg van ons hart. Het Hebreeuwse woord voor hart is lef. Courage is in het frans afgeleid van coeur. Sneeuwwitje heeft het lef om authentiek en daarmee kwetsbaar te zijn. Sneeuwwitje heeft niets onder controle en zet met haar ‘buitengewone’ schoonheid alles op losse schroeven. De koningin stiefmoeder daarentegen regeert met strakke hand en eist volledige controle.

Sprookjes zijn oeroude mondeling overgeleverde volksverhalen, waar vaak een inwijding in voorkomt. In dit deel van “Leven is meervoud van lef” wil ik het hebben over de inwijding van de ziel en van het ego. Sneeuwwitje staat hier voor de kracht van het hart. Hoe fascinerend is het als blijkt dat deze middeleeuwse wijsheid nog steeds actueel is ?

Lees verder

Hoofd en hart

Het woord lef  “״לב in het Hebreeuws betekent “hart”.  Leven zou je dan kunnen omschrijven als: “Er zijn vanuit je hart”.   Onderstaande tekening vertoont de guirlande die griekse krijgsheren omkregen na een overwinning op het slagveld. De balans die zij hadden getoond in hun leiderschap tussen “hoofd, hart en buik” werd daarmee gelauwerd. De Grieken geloofden dat dankzij die balans de krijgsheer meer soldaten veilig thuisbracht.

Geeft dit niet een verrassende wending aan onze mentale westerse kijk op het leven ? Wat voor leven zouden wij het liefst leven ? Onze (film, muziek en staats)helden benijden we, want ze zijn rijk, hebben een mooi lijf en ze zijn succesvol. De weg van het hart focust daarentegen op overvloed, gezondheid en geluk.

Hoe is het mogelijk dat twee leefstijlen die elkaar volledig uitsluiten toch dezelfde mens kunnen motiveren en inspireren ?  

De gebroeders Grimm moeten deze vraag in beeld hebben gehad, toen ze het sprookje van Sneeuwwitje opschreven. In dit sprookje wordt onze mentale Westerse leefstijl uitgebeeld door de koningin en de weg van het hart door Sneeuwwitje. Het sprookje laat vlijmscherp zien hoe onze innerlijke strijd rond deze twee leefstijlen verloopt naarmate we ouder worden. 

Lees verder